Bij een concert kijken we naar de artiest, luisteren we naar de compositie en hebben we het achteraf misschien over de akoestiek van de zaal. Het instrument zelf krijgt opvallend weinig aandacht. Terwijl bij een pianoconcert juist de vleugel een belangrijk onderdeel is van wat er uiteindelijk vanaf het podium de zaal in komt.Twee vleugels van hetzelfde merk en model kunnen namelijk verschillend aanvoelen en klinken. Voor een pianist maakt dat verschil uit. Niet alleen bij een klassiek recital, maar net zo goed bij jazz, singer-songwriteroptredens of een artiest die voor één avond zijn elektronische repertoire achter de piano uitvoert.
Waarom staat er bij concerten meestal een vleugel?
Een piano en vleugel werken technisch volgens hetzelfde basisprincipe: een toets activeert een hamer die tegen een snaar slaat. Bij een vleugel liggen de snaren horizontaal en heeft het instrument een grotere klankkast. De hamers bewegen anders dan bij een staande piano en keren door de zwaartekracht terug naar hun uitgangspositie.
Voor een uitvoerend pianist kan dat belangrijk zijn. Een concertprogramma vraagt soms om zeer snelle herhalingen, grote dynamische verschillen en extreem nauwkeurige controle over de aanslag. Daarom ziet u op professionele concertpodia vaak een concertvleugel staan.
Niet iedere concertvleugel klinkt hetzelfde
Het is verleidelijk om een vleugel vooral op merk en formaat te beoordelen. In werkelijkheid is ieder akoestisch instrument een beetje anders. Hout, mechaniek, afregeling, intonatie en onderhoud hebben allemaal invloed op de klank en het speelgevoel. Zelfs twee nieuwe instrumenten van hetzelfde model hoeven daardoor niet volledig identiek te reageren.
Bij Emile van Leenen Piano's en Vleugels wordt daar bij de selectie van nieuwe instrumenten expliciet rekening mee gehouden. Nieuwe piano's worden samen met concertpianisten geselecteerd, juist omdat verschillende exemplaren van hetzelfde model anders kunnen klinken. Voor de concertpianist draait de keuze uiteindelijk om veel meer dan een bekende naam op de zijkant van de vleugel.
Een gestemde vleugel is pas het begin
Vlak voor een belangrijk concert wordt een vleugel gestemd. Daarmee worden de toonhoogtes van de snaren nauwkeurig op elkaar afgestemd.
Maar stemmen is niet hetzelfde als het volledig voorbereiden van een instrument.
Ook de afregeling van het mechaniek en de intonatie kunnen invloed hebben op de manier waarop een pianist het instrument ervaart. Bij intonatie wordt gewerkt aan de klankkleur en respons van de hamers.
Dat wordt vooral belangrijk wanneer een instrument intensief wordt bespeeld. Een concertvleugel krijgt tijdens repetities en optredens immers behoorlijk wat te verduren.
De zaal hoort bij het instrument
Een vleugel klinkt in een kleine studio anders dan in een grote concertzaal. Akoestiek bepaalt hoe lang geluid blijft hangen, hoe verschillende frequenties zich door de ruimte verspreiden en hoeveel detail het publiek daadwerkelijk hoort.
Daarom moet een pianist tijdens een repetitie soms opnieuw zoeken naar de juiste balans. Een passage die thuis prachtig breed en krachtig klinkt, kan in een galmende zaal ineens te zwaar worden.
Andersom kan een droge ruimte juist vragen om meer klank en pedaalgebruik. Het instrument, de pianist én de zaal vormen tijdens een concert dus één geheel.
Luister tijdens uw volgende concert eens anders
Bij het volgende pianoconcert kunt u daarom eens niet alleen naar de pianist kijken. Luister naar het verschil tussen heel zacht en krachtig spel. Let op hoe lang lage tonen in de zaal blijven hangen en hoe helder snelle passages hoorbaar blijven. Een goede pianist kan ontzettend veel uit een instrument halen.
Maar het instrument moet hem wel de ruimte geven om dat te doen. En misschien is dat juist de mooiste rol van een concertvleugel: aanwezig zijn op het grootste deel van het podium, maar tijdens het concert vooral zorgen dat alle aandacht naar de muziek gaat.
Altijd weten wat er in de voorverkoop gaat?
Schrijf je in op onze nieuwsbrief
Schrijf je in op onze nieuwsbrief
FAMKE LOUISE KONDIGT EXTRA CONCERT AAN IN AFAS LIVE... Wegens grote belangstelling geeft Famke Louise een extra concert in AFAS...